Σε τούτο το ημερολόγιο δεν προτίθεμαι να συγκαλύψω τις άλλες αιτίες που μ' έκαναν κλέφτη, εφόσον η απλούστερη είναι πως έπρεπε να επιβιώσω· εντούτοις, στην επιλογή μου ποτέ δεν υπεισήλθαν η εξέγερση, η πίκρα, η οργή ή κάποιο παρόμοιο αίσθημα. Με μια τυπολατρεία φανατικού, μια «τυπολατρεία ζηλωτή», προετοίμασα την περιπέτειά μου όπως σιάζουμε ένα στρωμάτσο, μια κάμαρη για να υποδεχτούμε τον έρωτα: εγώ κάβλωνα με το έγκλημα.
σ. 14
Το γράψιμο του ημερολογίου δεν είναι μια μορφή λογοτεχνικής χαλάρωσης. Όσο προχωρώ, βάζοντας σε τάξη ό,τι μου προσφέρει η περασμένη μου ζωή, όσο εμμένω στην ακρίβεια της συγγραφής ––των κεφαλαίων, των φράσεων, του ίδιου του βιβλίου––, τόσο περισσότερο αισθάνομαι πως εδραιώνεται η θέλησή μου να χρησιμοποιήσω, για τους σκοπούς της αρετής, την αλλοτινή μου εξαθλίωση. Νιώθω τη δύναμή της.
σ. 76
Αν προσπαθήσω ν' ανασυνθέσω με λέξεις την τότε στάση μου, ο αναγνώστης δεν θα εξαπατηθεί πιότερο από μένα. Ξέρουμε πως η γλώσσα μας αδυνατεί ν' ανακαλέσει ακόμα και την αντανάκλαση αυτών των ανεπιστρεπτί χαμένων, ασυνήθιστων καταστάσεων. Αυτό θα ίσχυε για όλο τούτο το ημερολόγιο, αν εκείνο έπρεπε να είναι η σημειογραφία αυτού που υπήρξα κάποτε. Θα διευκρινίσω λοιπόν ότι το συγκεκριμένο κείμενο οφείλει να καταδείξει ποιος είμαι σήμερα που το γράφω. Δεν πρόκειται για μια αναζήτηση αλλοτινών καιρών, αλλά για ένα έργο τέχνης του οποίου το περιεχόμενο-πρόσχημα είναι η πρότερη ζωή μου. Θα είναι ένα παρόν στημένο με τη βοήθεια του παρελθόντος, κι όχι το αντίστροφο. Ας μάθει λοιπόν ο αναγνώστης ότι τα γεγονότα έγιναν έτσι όπως ακριβώς τα λέω, όμως η ερμηνεία που δίνω σε αυτά είναι αυτό που είμαι –– σήμερα.
σ. 88
Γράφω τούτο το βιβλίο μέσα σ' ένα κομψό ξενοδοχείο, σε μια από τις πιο εντυπωσιακές πόλεις του κόσμου, όπου ζω πλουσιοπάροχα, μολονότι αδυνατώ να νιώσω οίκτο για τους φτωχούς: οι φτωχοί είμαι εγώ. Κι αν είναι μια απόλαυση για μένα να κορδώνομαι μπροστά τους, κατά βάθος λυπάμαι αφάνταστα που δεν μπορώ να το κάνω με ακόμα μεγαλύτερη επίδειξη και αυθάδεια.
σ. 111-112
Αυτό το βιβλίο, Το ημερολόγιο ενός κλέφτη: η επιδίωξη της Ανέφικτης Μηδαμινότητας.
σ. 117
Η ζωή για την οποία μίλησα πιο πάνω την έζησα την περίοδο μεταξύ 1932 και 1940. Αυτοί ήταν λοιπόν οι έρωτες που με είχαν απορροφήσει, ενόσω την κατέγραφα για σας. Έχω κρατήσει σημειώσεις και θα τις χρησιμοποιήσω. Μπορεί να εξυπηρετούν τους σκοπούς αυτού του βιβλίου.
σ. 181
Η προδοσία, η κλεψιά και η ομοφυλοφιλία είναι τα βασικά θέματα αυτού του βιβλίου. Υπάρχει μια σχέση μεταξύ τους, μολονότι δεν είναι πάντα εμφανής, τουλάχιστον έτσι μου φαίνεται, αναγνωρίζει ένα είδος αδιόρατης συναλλαγής ανάμεσα στη ροπή προς την προδοσία, στην κλεψιά και στους έρωτές μου.
σ. 214
Όταν στη Σαντέ άρχισα να γράφω, ουδέποτε το έκανα για να ξαναζήσω τις συγκινήσεις μου ή να τις κοινολογήσω, αλλά γιατί έλπιζα πως, εκφράζοντάς τες με μια μορφή που αυτές οι ίδιες επέβαλλαν, θα δημιουργήσω μια τάξη (ηθική) άγνωστη (σ' εμένα τον ίδιο προπάντων).
σ. 215
Παρεκτός κι αν συμβεί κάποιο γεγονός τόσο σοβαρό, ώστε απέναντί του η λογοτεχνική μου τέχνη να μοιάζει ανόητη, ή αν χρειαστεί να τιθασεύσω τούτη τη νέα συμφορά με μια καινούργια γλώσσα, αυτό το βιβλίο είναι το τελευταίο μου. Περιμένω τον ουρανό να πέσει στο πρόσωπό μου. Αγιότητα σημαίνει να υπηρετείς τον πόνο. Να εξαναγκάζεις τον διάβολο να γίνει Θεός. Να επιτυγχάνεις την αναγνώριση του Κακού. Άρχισα να γράφω βιβλία πριν πέντε χρόνια: μπορώ να πω ότι το έκανα μ' ευχαρίστηση, μα τώρα τέλειωσα. Μέσα από τη γραφή βρήκα αυτό που έψαχνα. Αυτό που θα με καθοδηγεί, ως μια διδαχή, δεν είναι ό,τι έζησα, αλλά ο τόνος με τον οποίο το αποδίδω. Όχι ανεκδοτολογικές αναφορές, αλλά το έργο τέχνης. Όχι η ζωή μου, αλλά η ερμηνεία της. Αυτό που μου προσφέρει η γλώσσα για να την ανακαλέσω στη μνήμη, να μιλήσω γι' αυτή, να την αποδώσω. Να πλάσω τον δικό μου μύθο.
σ. 257-258
Το ύφος αυτού του βιβλίου είναι πιθανόν να σκανδαλίσει τα βέλτιστα και όχι τα χείριστα πνεύματα. Δεν επιζητώ το σκάνδαλο. Συγκεντρώνω τούτες τις σημειώσεις που προορίζονται για λιγοστούς νεαρούς άντρες. Θα ήθελα πολύ να τις θεωρήσουν ως παρακαταθήκη μιας ιδιαίτερα εκλεπτυσμένης ασκητείας. Η εμπειρία είναι οδυνηρή, κι εγώ συνεχίζω ακόμη να τη βιώνω. Το γεγονός ότι ξεκίνησε σαν μια μυθιστορηματική ονειροπόληση λίγο μετράει, εφόσον εγώ την επεξεργάζομαι σχολαστικά όπως ένα μαθηματικό πρόβλημα· εφόσον εγώ αντλώ από αυτήν υλικά χρήσιμα για τη δημιουργία ενός έργου τέχνης ή για την πραγμάτωση μιας ηθικής τελειότητας (για την καταστροφή ίσως αυτών των υλικών, για τη διάλυσή τους) που πλησιάζει εκείνη της αγιότητας, η οποία για μένα παραμένει η ωραιότερη λέξη της ανθρώπινης γλώσσας.
σ. 270
Καταγράφω τούτες τις σημειώσεις και είμαι τριάντα πέντε ετών. Τα χρόνια που μου απομένουν να ζήσω θέλω να τα περάσω μες στο αντίθετο της δόξας.
σ. 325
Τούτο το βιβλίο δεν σκοπεύει, συνεχίζοντας τη μοναχική του τροχιά στον ουρανό, να είναι ένα έργο τέχνης, ένα αντικείμενο αποκομμένο απ' τον συγγραφέα και απ' τον κόσμο. Θα μπορούσα να μιλήσω για την αλλοτινή μου ζωή σε διαφορετικό ύφος, με διαφορετικές λέξεις. Την έκανα να ηχεί ηρωικά, επειδή έχω μέσα μου αυτό που χρειάζεται για κάτι τέτοιο, τον λυρισμό.
σ. 339
[Jean Jenet, Το ημερολόγιο ενός κλέφτη, μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα, 2019]
