Η τύχη του νεκρού σώματος κανονίζεται γρήγορα [Νέκυες γὰρ κοπρίων ἐκβλητότεροι / Οι νεκροί για πέταμα πιο πολύ απ' την κοπριά.] : είναι για πέταμα. Το πτώμα δεν εκφράζει πια τον άνθρωπο· φτιαγμένο από χώμα και νερό, δεν έχει παρά να επιστρέψει στο χώμα, πάνω στο οποίο βάδιζε ο άνθρωπος ζωντανός. Η ψυχή πεθαίνει και αυτή; Εννοείται ότι δεν πρόκειται για την προσωπική ψυχή και για την ατομική επιβίωσή της. Στην αυθεντική σκέψη του Ηράκλειτου δεν υπάρχει ίχνος δοξασίας για την (προσωπική) αθανασία τής (ατομικής) ψυχής. Η ζωντανή ψυχή, μη ούσα διόλου υποκειμενική, πώς θα μπορούσε, μετά τον θάνατο του ανθρώπου τον οποίο εμψύχωνε, να επιβιώσει ατομικώς; Η ψυχή είναι απόσπασμα του Σύμπαντος· αφού ξαναβρέθηκε με τον άνθρωπο, ξαναβρίσκει εκ νέου το Σύμπαν.
σ. 246
Ο Ηράκλειτος παραμένει παγανιστής και σκέφτεται ότι η ανθρώπινη ψυχή –αφού εμψυχώσει το σώμα ενός ανθρώπου που ζει, έχει ένα πεπρωμένο και πεθαίνει– ξαναβρίσκει την κοσμική Ολότητα την οποία άλλωστε δεν είχε πάψει να περιέχει.
σ. 247
[Κώστας Αξελός, Ο Ηράκλειτος και η Φιλοσοφία, μτφρ. Δ. Δημητριάδης, εκδ. Εστία, Αθήνα, 2022]
