νέκυες γὰρ κοπρίων ἐκβλητότεροι.
Γιατί οι νεκροί είναι αποβλητότεροι από κοπριές.¹
Τα πτώματα των νεκρών πιο πολύ κι από τις κοπριές πρέπει να τα πετάξει κανείς μακριά.²
Οἱ νεκροὶ πρέπει να θεωροῦνται ἀπόβλητοι περισσότερο κι ἀπὸ τὴν κοπριά.³
Τὰ πτώματα τῶν νεκρῶν πρέπει νὰ τὰ πετάει κανεὶς πιὸ μακριὰ κι ἀπὸ τὶς κοπριές.
1. [Ηράκλειτος Εφέσιος, Κείμενα, σελ. 372-373, μτφρ. Γιώργος Διανέλος Γεωργούδης, εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας, Βόλος, 2003]
2. [Ηράκλειτος, Άπαντα, σελ. 120-121, μτφρ. Τάσος Φάλκος-Αρβανιτάκης, εκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη, 1999]
3. [Προσωκρατικοί, Ἡράκλειτος, σελ. 76-77, μτφρ. Εὐάγγελος Ν. Ροῦσσος, ἐκδ. στιγμή, Ἀθήνα, 2011]
4. [H. Diels - W. Kranz, Οἱ Προσωκρατικοί / Τόμος Α᾽, σελ. 359, ἀπόδοση: Βασ. Α. Κύρκος, Δημοσθ. Γ. Γεωργοβασίλης, ἐκδ. Δημ. Ν. Παπαδήμα, Ἀθήνα, 2011]
Τις τρεις λέξεις ετούτης της περικοπής, που φαίνεται να ενθυμούνται συχνά στην αρχαιότητα, χρησιμοποιεί ο Ηράκλειτος για να ξαφνιάσει τους συνανθρώπους, να τους ξυπνήσει, να τους κάνει να καταλάβουν ότι πέρα από αυτά, τον κοινό λόγο και την παρατήρηση του κόσμου και την προσωπική αναζήτηση, δεν υπάρχει τίποτε. Το μόνο που μένει είναι ένα άχρηστο υλικό σώμα, για το οποίο δεν έχουν κανένα νόημα οι επιδαψιλευόμενες σε αυτό τιμές. Είναι το ισχυρότερο ξάφνιασμα για το πρότερο και ύστερο θρησκευτικό συναίσθημα των πολλών, που επιχειρείται στο μικρό μέρος του έργου του που γνωρίζουμε.
σ. 373
Γ. Δ. Γεωργούδης
