Πέρασα πολλές μέρες και νύχτες μες στο στούντιο ερευνώντας για το χορό που θα ήτανε η θεία έκφραση του πνεύματος μέσα από την κίνηση του σώματος. Στεκόμουνα ώρες εντελώς ακίνητη με τα δυο μου χέρια σταυρωτά πάνω στο στήθος μου, πάνω από το ηλιακό πλέγμα. Η μητέρα μου ανησυχούσε συχνά να με βλέπει να στέκω τόσες ώρες ακίνητη σαν σε καταπληξία, αλλά εγώ αναζητούσα και τελικά το ανακάλυψα το κεντρικό ελατήριο της κίνησης, τον κινητήρα της δύναμης, την ενότητα που γεννάει όλες τις κινήσεις, το όραμα της δημιουργίας του χορού –– και σ' αυτή την ανακάλυψη στήριξα τη θεωρία για την ίδρυση της Σχολής μου. Η Σχολή του μπαλέτου διδάσκει τους χορευτές πως το ελατήριο βρίσκεται στο κέντρο της ράχης, στη βάση της σπονδυλικής στήλης. Απ' αυτό τον άξονα, λέει ο δάσκαλος του μπαλέτου, χέρια, πόδια και κορμός πρέπει να κινούνται ελεύθερα και το αποτέλεσμα είναι μια κούκλα με αρθρώσεις. Αυτή η μέθοδος προάγει μια ψεύτικη μηχανική κίνηση ανάξια της ψυχής. Αντίθετα εγώ αναζητούσα την πηγή της πνευματικής έκφρασης να κυλήσει στις φλέβες του σώματος γεμίζοντάς τες με παλλόμενο φως –– η κεντρόφυγη δύναμη ν' ακτινοβολεί στο πνεύμα. Έπειτα από πολλούς μήνες, όταν έμαθα να συγκεντρώνω όλη μου τη δύναμη σ' αυτό το κέντρο, εβρήκα από τότε πως όταν άκουα μουσική, οι ακτίνες και οι δονήσεις της μουσικής πλημμύριζαν αυτή την πηγή του εσωτερικού μου φωτός και ακτινοβολούσαν σε πνευματικό όραμα, όχι του μυαλού αλλά της ψυχής, κι απ' αυτό το όραμα μπορούσα να τις εκφράσω στο χορό –– και προσπάθησα συχνά να εξηγήσω στους καλλιτέχνες αυτή τη βασική θεωρία της Τέχνης μου. Ο Στανισλάφσκι αναφέρει αυτή τη συζήτησή μας στο βιβλίο του Η ζωή μου στην Τέχνη.
Θα 'λεγε κανείς πως είναι δύσκολο να το εξηγήσομε με λόγια, ωστόσο όταν στεκόμουνα στην τάξη μου, μπροστά και στα πιο μικρά και φτωχά παιδιά και τους έλεγα: «Ακούστε τη μουσική με την ψυχή σας. Τώρα, ενώ την ακούτε, δεν νιώθετε μέσα σας μιαν ορμή βαθιά σας, κι απ' αυτή τη δύναμη δεν σηκώνεται το κεφάλι σας, δεν υψώνονται τα χέρια σας και περπατάτε αργά προς το φως;» το καταλάβαιναν αμέσως. Αυτή η ορμή είναι το πρώτο βήμα στο χορό, όπως τον εννοώ εγώ.
[Ιζαντόρα Ντάνκαν, Η ζωή μου, σελ. 71-72, μτφρ. Άννα Σικελιανού, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1990]
