Ο ΠΟΡΦΥΡΑΣ
Η κόλαση πάντ' άγρυπνη σου στήθηκε τριγύρου·
αλλά δεν έχει δύναμη πάρεξ μακριά και πέρα,
μακριά από την Παράδεισο, κ' εσύ σ' εσέ 'χεις μέρος·
μέσα στα στήθια την ακούς, Καλέ, να λαχταρίζει;
Κοιτάς του ρόδου τη λαμπρή πρώτη χαρά του ήλιου,
ναι, πρώτη αλλ' όμως δεύτερη από το πρόσωπό σου!
«Χιλιάδες άστρα στο λουτρό μ' εμέ να στείλ' η νύχτα!
Γελάς κ' εσύ στα λούλουδα, χάσμα του βράχου μαύρο.
Κοντά 'ναι το χρυσόφτερο και κατά 'δώ γυρμένο,
π' άφησε ξάφνου το κλαδί για του γιαλού την πέτρα
κ' εκεί γρικά της θάλασσας και τ' ουρανού τα κάλλη
κ' εκεί τραβά τον ήχο του μ' όλα τα μάγια πὄχει.
Γλυκά 'δεσε τη θάλασσα και την ερμιά του βράχου,
κι' α δεν είν' ώρα για τ' αστρί, θε να συρθεί και νά 'βγει.
Πουλί, πουλάκι που σκορπάς το θαύμα της φωνής σου,
ευτυχισμός α δέν ειναι το θαύμα της φωνής σου,
καλό στη γη δεν άνθισε, στον ουρανό, κανένα.
Αλλ' αχ! να δώσω πλέξιμο και νά 'μαι και φθασμένος,
ακόμ', αφρέ μου, να βαστάς, και νά 'μαι γυρισμένος,
με δυο φιλιά της μάνας μου, με φούχτα γη της γης μου.
Φιλώ τα χέρια μ' και γλυκά το στήθος μ' αγκαλιάζω,
θεοτικό τραντάφυλλο στην κόλαση πεσμένο.
Ανοιχτά πάντα κι' άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μου·
ποια πηγή τάχα σε γεννά, χαριτωμένη βρύση;»
Και η φύσις όλη του γελά και γένεται δική του.
Ελπίδα, τον αγκάλιασες και του κρυφομιλούσες
και του σφιχτόδεσες το νου μ' όλα τα μάγια πὄχεις.
Νιος κόσμος δόξας και χαράς ανθίζει στην ψυχή του·
γύρου κοιτά να τον ιδεί . . . . . . .
«Χιλιάδες άστρα στο λουτρό μ' εμέ να στείλ' η νύχτα!
Γελάς κ' εσύ στα λούλουδα, χάσμα του βράχου μαύρο.
Κοντά 'ναι το χρυσόφτερο και κατά 'δώ γυρμένο,
π' άφησε ξάφνου το κλαδί για του γιαλού την πέτρα
κ' εκεί γρικά της θάλασσας και τ' ουρανού τα κάλλη
κ' εκεί τραβά τον ήχο του μ' όλα τα μάγια πὄχει.
Γλυκά 'δεσε τη θάλασσα και την ερμιά του βράχου,
κι' α δεν είν' ώρα για τ' αστρί, θε να συρθεί και νά 'βγει.
Πουλί, πουλάκι που σκορπάς το θαύμα της φωνής σου,
ευτυχισμός α δέν ειναι το θαύμα της φωνής σου,
καλό στη γη δεν άνθισε, στον ουρανό, κανένα.
Αλλ' αχ! να δώσω πλέξιμο και νά 'μαι και φθασμένος,
ακόμ', αφρέ μου, να βαστάς, και νά 'μαι γυρισμένος,
με δυο φιλιά της μάνας μου, με φούχτα γη της γης μου.
Φιλώ τα χέρια μ' και γλυκά το στήθος μ' αγκαλιάζω,
θεοτικό τραντάφυλλο στην κόλαση πεσμένο.
Ανοιχτά πάντα κι' άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μου·
ποια πηγή τάχα σε γεννά, χαριτωμένη βρύση;»
Και η φύσις όλη του γελά και γένεται δική του.
Ελπίδα, τον αγκάλιασες και του κρυφομιλούσες
και του σφιχτόδεσες το νου μ' όλα τα μάγια πὄχεις.
Νιος κόσμος δόξας και χαράς ανθίζει στην ψυχή του·
γύρου κοιτά να τον ιδεί . . . . . . .
αλλ' απαντούν τα μάτια του τρανό θεριό πελάγου,
κι' αλιά! μακριά 'ναι το σπαθί, μακριά 'ναι το τουφέκι,
κοντά του 'ναι, στο νιον ομπρός, ο τίγρης του πελάγου.
Αλλ' όπως έσκισ' εύκολα βαθιά νερά κ' εβγήκε,
έτσι κι' ο νιος ελεύτερος μ' όλες τες δύναμές του,
της φύσης από τσ' όμορφες και δυνατές αγκάλες,
οπού τον εγλυκόσφιγγε και του γλυκομιλούσε·
κ' ευτύς ξυπνά στ' ελεύτερο γυμνό κορμί, π' αστράφτει,
την τέχνη του πολεμιστή μ' αυτήν του πολεμάρχου.
Πριν πάψ' η μεγαλόψυχη πνοή, χαρά γεμίζει·
άστραψε φως κ' εγνώρισεν ο νιος τον εαυτό του.
Οι κόσμοι γύρου ν' άνοιγαν κορόνες να του ρίξουν,
. . . . . πως ποτέ κανείς δε θα το μάθει.
κι' αλιά! μακριά 'ναι το σπαθί, μακριά 'ναι το τουφέκι,
κοντά του 'ναι, στο νιον ομπρός, ο τίγρης του πελάγου.
Αλλ' όπως έσκισ' εύκολα βαθιά νερά κ' εβγήκε,
έτσι κι' ο νιος ελεύτερος μ' όλες τες δύναμές του,
της φύσης από τσ' όμορφες και δυνατές αγκάλες,
οπού τον εγλυκόσφιγγε και του γλυκομιλούσε·
κ' ευτύς ξυπνά στ' ελεύτερο γυμνό κορμί, π' αστράφτει,
την τέχνη του πολεμιστή μ' αυτήν του πολεμάρχου.
Πριν πάψ' η μεγαλόψυχη πνοή, χαρά γεμίζει·
άστραψε φως κ' εγνώρισεν ο νιος τον εαυτό του.
Οι κόσμοι γύρου ν' άνοιγαν κορόνες να του ρίξουν,
. . . . . πως ποτέ κανείς δε θα το μάθει.
Απομεινάρι θαμαστό ερμιάς και μεγαλείου,
όμορφε ξένε και καλέ και στον ανθό της νιότης,
άμε και δέξου στο γιαλό του δυνατού την κλάψα.
ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ
στ. 1-2:
Της Κόλασης οι δύναμες σου στήθηκαν τριγύρου,
[άλλες κρυφές, πολύ κρυφές, κι' άλλες ξεντροπιασμένες,]
όμως αυτές δεν ημπορούν να βλάψουν . . . .
στ. 5-6:
Βγαίνει το ρόδο θαυμαστό, πρώτη χαρά του ήλιου,
αλλ' όμως δεύτερη, Καλέ, από το πρόσωπό σου!
στ. 7:
Και χίλι' αστέρια στο λουτρό μ' εμέ να κολυμπούνε!
—
Χίλι' άστρα στο λουτρό μ' εμέ, κ' εγώ, κ' εγώ μ' εκείνα!
—
Να ρίξει στο λουτρό μ' εμέ χίλιες χιλιάδες άστρα.
στ. 8:
Κι' ανάμεσα στης θάλασσας και τ' ουρανού τα κάλλη,
πού 'ναι . . . . στο φως δεμένα, στην αγάπη,
είσαι κ' εσύ, κατσάβραχο, σαν νύφη στολισμένο.
—
Στ' άνθη γελάς κ' είσ' όμορφο, χάσμα του βράχου μαύρο.
στ. 9-10:
Μακριά 'ναι το χρυσόφτερο και κατα 'δώ γυρμένο,
Πώς κάνει τ' όμορφο πουλί, πού 'ν' κατα 'δώ γυρμένο,
κι' άφησε ξάφνου το κλαδί για του γιαλού την πέτρα
—
Πουλάκι, πού 'σαι κατα 'δώ ασάλευτα . . .
κι' άφησες τ' όμορφο κλαδί για του γιαλού την πέτρα
—
Κι' ασάλευτα 'σαι κατα 'δώ, πουλάκι γυρισμένο·
πες μου, μη δέν ειναι της γης τα μάγια της φωνής σου;
στ. 13-14:
Γλυκά 'δεσαν τη θάλασσα και την ερμιά του βράχου
κ' είναι βγαλμένο πάρωρα τ' αστρί στην ομορφιά του
—
Γλυκά 'δεσες τη θάλασσα και την ερμιά του βράχου
στ. 14:
και τ' άστρο κράζει πάρωρα, και πρέπει να προβάλει
—
τ' αστρί στα κάλλη του καλούν, και πρέπει να προβάλει
—
και πρέπει νά 'βγει πάρωρα τ' αστρί στην ομορφιά του
στ. 15:
Πουλί, πουλάκι, που λαλείς μ' όλα τα μάγια πὄχεις
στ. 17:
καλό δεν άνθισε στη γη, στον ουρανό, κανένα
στ. 18:
Να μπόρουν, αχ, να μπόρουνα να φθάσω κολυμπώντας
στ. 18-20:
Δεν τό 'λπιζα νά 'ν' η ζωή μέγα καλό και πρώτο!
Αλλ' αχ! αλλ' αχ! να μπόρουνα σαν αστραπή να τρέξω,
βγαλμέν' αστρί να μήν ειναι και νά 'μαι γυρισμένος
με της μητρός μου φίλημα, με χούφτα γη της γης μου.
στ. 21:
Πράμα δε σώζεται στη γη, στον ουρανό κανένα.
Τα χέρια μου γλυκοφιλώ και το σφιχταγκαλιάζω.
στ. 25-26:
Φύση, χαμόγελ' άστραψες κ' εγίνηκες δική του·
ελπίδα, τὄδεσες το νου μ' όλα τα μάγια πὄχεις
στ. 28:
Παντού νιος κόσμος όμορφιάς, χαράς και καλοσύνης
—
Νιος κόσμος με τριγύρισε χαράς και καλοσύνης·
στ. 30:
κοντά 'ναι 'κεί στο νιον ομπρός ο τίγρης του πελάγου
στ. 33:
Αλλ' όπως έσχισ' εύκολα βάθος τρανό κ' εβγήκε
στ. 38:
την τέχνη του κολυμπιστή και την ορμή της μάχης.
στ. 39:
Η μεγαλόψυχη πνοή ευτύχησε πριν πάψει·
—
Πριν πάψ' η μεγαλόψυχη πνοή, χαροποιέται·
[Διονύσιος Σολωμός, Ποιήματα και Πεζά, σελ. 245-248, φιλολογική επιμέλεια: Γιώργος Βελουδής, εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2008]
οπού τον εγλυκόσφιγγε και του γλυκομιλούσε
οπού τον εγλυκόσφιγγε και του γλυκομιλούσε
