ΤΟ ΑΣΥΧΩΡΕΤΟ
Να λησμονήσεις φίλους, να περιγελάσεις τον τεχνίτη,
Και το βαθύτερο μυαλό να το περνάς μικρό και τιποτένιο,
Ο Θεός το συχωράει — μην ταράξης μόνο
Ποτέ σου την ειρήνη των αγαπημένων.
Ύστερα από τη φιλία ο Χαίλντερλιν αναφέρει την τέχνη, που στις μέρες του — και στις δικές μας — αποτελεί μια από τις ανώτερες αξίες του κόσμου ή της πολιτείας. Λέω στις μέρες του. Ωστόσο άλλοτε (και τούτο είναι απλά και μόνο μια αναπόληση μέσα σε μια παρένθεση) την τέχνη και τα πρότυπά της τα παρουσίαζαν, μας λέει ο Πλάτωνας, μέσα στους ναούς, σε χώρο δηλαδή που ανήκει στο ἐπέκεινα και όχι στον κόσμο ή στην πολιτεία: ἀπέφηναν ἐν τοῖς ἱεροῖς (στους «Νόμους» 656d). Ο Πλάτωνας μιλάει εκεί για την Αίγυπτο, συμπληρώνοντας σε άλλο σημείο (660b), πως το ίδιο γινόταν στην Κρήτη και στη Σπάρτη. Εμείς ξέρουμε σήμερα πως αυτό συμβαίνει με όλες τις πολιτείες της παράδοσης, θέλω να πω με όλους τους πολιτισμούς που το κέντρο τους μένει μεταφυσικό και επομένως ο τεχνίτης έχει μεταφυσική αποστολή. Είτε στις Ινδίες και σε ολόκληρη την Ασία, είτε στο Βυζάντιο, είτε στη Μεσαιωνική Δύση, ο τεχνίτης καθαρίζεται ή προσεύχεται προτού πιάσει τη δουλειά του. Η σημερινή μυθολογία γύρω από το λειτούργημα του τεχνίτη και την κάποια ιερότητα που το συνοδεύει ή την ιερότητα γενικά της τέχνης, δεν είναι παρά ένα θαμπό απομεινάρι ή μόνο το σκοροφαγωμένο υπόλειμμα μιας ιερότητας πραγματικής.
[Ζήσιμος Ζορεντζάτος, Ένα Τετράστιχο του Χαίλντερλιν, σελ. 13, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 2006]
