Εγώ Διονύσιος Ιερομόναχος, εγκάτοικος στο ξωκλήσι του Αγίου Λύπιου για να περιγράψω ό,τι είδα, λέγω: Ό,τι εγύριζα από το μοναστήρι του Αγίου Διονυσίου, όπου είχα πάει για να μιλήσω με έναν καλόγερο για κάτι υπόθεσες ψυχικές και για δέησες για το έθνος που πολεμάει, και ήτανε καλοκαίρι, και ήταν η ώρα οπού θολώνουνε τα νερά, και είχα φθάσει στα Τρία Πηγάδια, και ήταν εκεί τριγύρου η γη όλο νερά, γιατί πάνε οι γυναίκες και συχνοβγάνουνε. Εσταμάτησα σε ένα από τα Τρία Πηγάδια, και απιθώνοντας τα χέρια μου στο φιλιατρό του πηγαδιού έσκυψα να ιδώ αν ήτουν πολύ νερό· και το είδα ώς τη μέση γιομάτο και είπα: «Δόξα σοι ο Θεός! γλυκιά η δροσιά που στέρνει για τα σπλάχνα του ανθρώπου το καλοκαίρι, μεγάλα τα έργα Του, και μεγάλη η αφχαριστία του ανθρώπου. Και οι δίκαιοι κατά τη Θεία Γραφή πόσοι είναι;» Και συλλογίζοντας αυτό επέσανε τα μάτια μου στα χέρια μου, οπού ήτανε απιθωμένα στο φιλιατρό.
E mi trovai (Και εβρέθηκα) στα Τρία Πηγάδια, και επήα στον Άι-Λύπιο παρηγορημένος από τες μυρωδιές του κάμπου, από τα γλυκότρεχα νερά και από τον αστρόβολον ουρανό, ο οποίος εφαινότουνα από πάνου από το κεφάλι μου μία Ανάσταση.
[Διονύσιος Σολωμός, Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΖΑΚΥΘΟΣ, σελ. 57-58, 116, εισαγωγή: Ελένη Τσαντζάνογλου / επιλεγόμενα: Κατερίνα Τικτοπούλου, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα, 2017]
Στο αυτόγραφο τετράδιο Ζακύνθου 13 το έργο είναι άτιτλο. Ο Σολωμός όμως κατέγραψε βιαστικά κατά το δεύτερο στάδιο επεξεργασίας του κειμένου, σε ένα λυτό φύλλο ανεξάρτητο από το τετράδιο, μια δοκιμή τίτλου εν μέρει στα ιταλικά και εν μέρει σε ανορθόγραφα ελληνικά: Visione di Dionisio Ιερομόναχο, εγγατικου εις ξοκλυσι Ζακυνθου. Με τον γνωστό τίτλο Η Γυναίκα της Ζάκυθος αναφέρθηκε στο έργο πρώτος ο Ν. Ροντάκης στο περιοδικό Ζωή το 1902, αλλά ο τίτλος αυτός καθιερώθηκε με την πρώτη έκδοση του κειμένου από τον Κ. Καιροφύλα το 1927.
Στο αυτόγραφο τετράδιο Ζακύνθου 13 το έργο είναι άτιτλο. Ο Σολωμός όμως κατέγραψε βιαστικά κατά το δεύτερο στάδιο επεξεργασίας του κειμένου, σε ένα λυτό φύλλο ανεξάρτητο από το τετράδιο, μια δοκιμή τίτλου εν μέρει στα ιταλικά και εν μέρει σε ανορθόγραφα ελληνικά: Visione di Dionisio Ιερομόναχο, εγγατικου εις ξοκλυσι Ζακυνθου. Με τον γνωστό τίτλο Η Γυναίκα της Ζάκυθος αναφέρθηκε στο έργο πρώτος ο Ν. Ροντάκης στο περιοδικό Ζωή το 1902, αλλά ο τίτλος αυτός καθιερώθηκε με την πρώτη έκδοση του κειμένου από τον Κ. Καιροφύλα το 1927.
(Από το κείμενο της εισαγωγής, σ. 21)
